Aromatyczna przyprawa o mocy antybiotyku - czosnek w medycynie

CzosnekCzosnek to jeden z najskuteczniejszych leków naturalnych - potwierdzają to liczne badania medycyny współczesnej. Wykazuje działanie antybiotyczne i immunostymulujące jednocześnie, dzięki czemu przewyższa skutecznością syntetyczne antybiotyki. Jest od nich lepszy także z tego powodu, iż nadaje posiłkom świetny aromat, zaś jego spożycie nie niesie ze sobą absolutnie żadnych efektów ubocznych.

Ludzkość spożywa czosnek już ponad pięć tysięcy lat, a doniesienia o jego wykorzystaniu w medycynie sięgają starożytnych cywilizacji. Jego właściwości zostały jednak wyjaśnione i udowodnione dopiero w 1944 roku. Wyizolowano wtedy cenny związek siarki - allicynę - główny składnik odpowiedzialny za działanie lecznicze. Jest ona naturalną bronią biologiczną, uwalnianą z uszkodzonych tkanek w momencie gryzienia ich przez owada lub uszkadzania przez inne czynniki (np. grzyby). Pełni tym samym obok olejków eterycznych rolę naturalnego repelenta (związku odstraszającego owady), gdyż ma intensywny zapach i właściwości drażniące drobne organizmy.

Jakie biologicznie aktywne związki zawiera czosnek i jaki jest ich mechanizm działania?

Wysoka zawartość siarki w czosnku jest konieczna do produkcji alliny, która po zgnieceniu lub posiekaniu rośliny jest przetwarzana przez allinazę - kluczowy w mechanizmie zwalczania patogenów enzym katalityczny. W wyniku tej reakcji powstaje antybiotyczna allicyna. Z tego właśnie powodu odpowiednie rozdrobnienie ząbków jest istotnym zabiegiem podczas przyrządzania potraw z czosnkiem. Występowanie w nieaktywnej formie aż do momentu uszkodzenia rośliny ma uzasadnienie, gdy przeanalizujemy sytuację spożywania jej przez owada. Dopiero gdy soki roślinne wyciekają z uszkodzonej tkanki, realizowany jest jej potencjał obronny - powstaje drażniąca allicyna, która chroni czosnek przez roślinożercami. Substancja ta jest kluczowym składnikiem zwalczającym całą gamę patogenów - od wirusa grypy po tasiemca.

Główki czosnku zawierają szereg minerałów: siarkę, potas, magnez, cynk, mangan, miedź, jod, żelazo i molibden. Występują w nich istotne dla funkcjonowania układu odpornościowego witaminy z grupy B, C i E. Czosnek detoksykuje i pomaga w regeneracji tkanek dzięki wysokiej zawartości flawonoidów, które zapobiegają procesom utleniania komórek organizmu. Obecność dużych ilości olejków eterycznych usprawnia pracę układu oddechowego i zapewni nam podczas przyrządzania potraw spokój od owadów w kuchni. Warto wspomnieć o saponinach steroidowych, które sprawiają, iż czosnek redukuje obciążenie układu krwionośnego i hamuje produkcję ACE - enzymu powodującego kurczenie się i napinanie ścian naczyń krwionośnych.

Wielokierunkowe działanie czosnku i zastosowanie w medycynie naturalnej

Czosnek radzi sobie świetnie z całym spektrum czynników chorobotwórczych atakujących nasz organizm. Skutecznie niszczy bakterie, grzyby, wirusy, a także znacząco pomaga w zwalczaniu infekcji pasożytniczych (głównie układu pokarmowego). Posiłki z dużą ilością odpowiednio przyrządzonego czosnku pomogą wyleczyć infekcję gardła i przeziębienie.

Dzięki wysokiej zawartości olejków eterycznych czosnek łagodzi stany zapalne gardła i dróg oddechowych oraz rozrzedza wydzielinę powodującą dyskomfort przy takich infekcjach. Jeśli chcemy najskuteczniej zwalczyć infekcję, warto spożywać czosnek w formie surowej - na kanapkach lub w specjalnych naparach. Wyklucza to rozpad termiczny i utratę substancji biologicznie aktywnych.

Wiele osób miewa rozmaite kłopoty trawienne - zatrucia pokarmowe, wzdęcia lub niestrawność. Spożywając czosnek normalizujemy florę jelitową i zwiększamy wydzielanie soku żołądkowego i żółci - jest to gwarancja poprawy procesów trawiennych i funkcjonowania żołądka. Ze względu na zwiększoną tendencję do zakwaszania soków trawiennych zaleca się osobom narażonym na zgagę i nadkwasotę rozkładanie spożycia czosnku na kilka posiłków dziennie, w mniejszych ilościach.

Nadciśnienie tętnicze na przełomie XX i XXI wieku urosło do rangi choroby cywilizacyjnej. Czosnek rozrzedza krew (czyli redukuje jej lepkość) oraz rozkurcza naczynia krwionośne. Zmniejsza w ten sposób nie tylko ciśnienie krwi, lecz także eksploatację układu krwionośnego i wzmacnia ściany żylne. Zaleca się więc jego spożycie nadciśnieniowcom i osobom narażonym na miażdżycę, zawał serca i udar krwotoczny. Istotnym parametrem jakości krwi jest także ilość zawartego w niej cukru. Czosnek moduluje wydzielanie insuliny, a tym samym łagodzi przebieg cukrzycy i reguluje gospodarkę energetyczną organizmu.

Osoby pragnące długiej młodości i spowolnionego starzenia się ciała także powinny włączyć do diety czosnek. Wysoka zawartość antyoksydantów pomaga w ochronie naszych tkanek, materiału genetycznego i usuwaniu toksyn. Przeciwutleniacze niwelują zniszczenia wywołane przez choroby i nadmierne obciążenie organizmu we wszystkich układach narządowych.

Jak wykorzystać czosnek w kuchni zachowując jego wartości?

Obie odmiany stanowią świetny dodatek do każdej surówki i sałatki.

Suszony czosnek pospolity to popularna przyprawa, jednak zachowuje wyłącznie wyjątkowy aromat. Wszystkie walory zdrowotne są niwelowane przez rozpad termiczny substancji aktywnych biologicznie podczas suszenia w bardzo wysokiej temperaturze oraz przez długotrwałe przechowywanie w magazynach. Jedynie czosnek niedźwiedzi niemal w pełni zachowuje swoje właściwości po suszeniu, gdyż liście nie wymagają wysokich temperatur.